انتشار خبر ملاقات میان ایلان ماسک و امیرسعید ایروانی پرسش های زیادی را در اذهان جامعه خلق کرده است. این ملاقات احتمالی عده ای را به شوک فرو برده، عده ای دیگر را نگران کرده و گروهی نیز این اتفاق را به فال نیک گرفته اند. مسئله اینجاست که این ملاقات اساساً چه اهمیتی دارد؟
بنا به گفته هایی که تا این لحظه به صورت عمومی مطرح شده است این درخواست توسط شخص ایلان ماسک صورت گرفته اما مسئله اینجاست که آیا می توان چنین رویدادهایی را چرخش سیاست خارجی دولت دوم ترامپ دانست. البته باید صبور باشیم تا جهت تحولات بعدی را مشاهده کنیم اما شاید بتوان همین امروز این ادعا را مطرح کرد که احتمالاً دولت دوم ترامپ اساساً سیاست های متفاوتی به جهت تاکید بر مذاکره و تسامح به جای سیاست های خصمانه ای که علیه کشورمان در دولت اول خود روا داشته، اتخاذ کرده است. این نکته را از ادبیات او در این روزها پس از پیروزی دوباره او در انتخابات اخیر ایالات متحده آمریکا می توان شاهد بود.
اینکه چرا ملاقات در مکانی نامعلوم اتفاق افتاده و مهمتر از آن، مکان مورد نظر توسط ایراونی گزینش شده است به خودی خود محل پرسش است. پیشتر یک مقام آمریکایی که خواسته نامش فاش نشود در گفت و گوی خود با نیویورک تایمز عنوان کرده است که حتی شخص دونالد ترامپ نیز از این ملاقات باخبر نبوده است. حتی اگر این ملاقات بنا به درخواست ماسک صورت گرفته باشد، بسیار ساده لوحانه است که بخواهیم تصور کنیم که نماینده کشورمان با اراده شخصی تن به چنین دیدار مهمی داده است. البته در یادداشتی که روزنامه کیهان منتشر کرده به این شکل عنوان شده است که این تصمیم از سوی دولت اتخاذ شده است و آن را خیانت برخی از چهره های سیاسی در کشور خوانده. حتی در اقدامی عجیب تر، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان، اصلِ ملاقات را تکذیب کرد.
به هر روی آنچه که تا امروز روشن شفاف است ذکر این نکته است که این ملاقات اساساً به جهت کاهش تنش های سیاسی بین ایران و ایالات متحده اتفاق افتاد. گفته ها حاکی از آن است که این ملاقات بیش از یک ساعت به طول انجامیده و حول محور فعالیت های هسته ای، نقش ایران در مناسبات خاورمیانه با رژیم صهیونیستی و همچنین آینده روابط بین دو کشور اتفاق افتاد. این مقامی که اطلاعاتی از محتوای این ملاقات در اختیار نیویورک تایمز گذاشت از چرخش در دیدگاه دولت ترامپ در قبال ایران گفت و مقامات دیگری از اینکه دونالد ترامپ در دولت جدید خود به دنبال حل اختلافات میان دو کشور ایران و آمریکا است، سخن گفته اند. البته انتخاب چهره های کلیدی در کابینه دوم ترامپ، مانند مارکو روبیو و مایک والتز که همواره اصرار به افزایش فشار به تهران بوده اند، حرف دیگری به میان می‌آورد. اما ممکن است تشکیل شدن تیم جدید ترامپ و ماسک که برای نخستین بار در قالب یک اتحاد بین این دو بیزینسمن رخ داده حاکی از رویکرد جدیدی مبنی بر تاکید بر مسائل اقتصادی و تجاری و همچنین تغییر ریل سیاست خارجی از فشار حداکثری در دستور کار خود قرار دهد. تا امروز برداشت بازارهای مالی جهان از رویکرد چهار سال آینده دولت ترامپ، فشار حداکثری روی ایران نیست بلکه تمرکز این بار روی کشور چین است.
نقش ایلان ماسک به عنوان مشاور ارشد و منتور ترامپ، پیشتر هم زمانی که ترامپ و زلنسکی مکالمه تلفنی برقرار شد حس شد. ایلان ماسک به عنوان شخص سوم وارد این مکالمه شد و به خاطر تجهیز کردن اوکراین به استارلینک مورد قدردانی رئیس جمهور اوکراین قرار گرفت. اما امروز نقش ایلان ماسک به صورت فعالانه به عنوان یک چهره صلح‌ساز در ملاقاتی که او با نماینده کشورمان داشته احساس می شود.
پرسشی که برای این حقیر مطرح است این است که آیا ایلان ماسک تحت عنوان مدیر عامل تسلا و استارلینک با نماینده کشورمان دیدار داشته یا اینکه او در این دیدار، دولت ترامپ را نمایندگی می کرده. چرا که برخی از تئوری ها حاکی از آن است که ایروانی اساساً از ماسک خواسته تا بساط استارلینک از آسمان کشورمان برچیده شود. به هر روی آنچه که تا کنون گفته شده حاکی از این حقیقت است که این دیدار یک ساعته منجر به تصمیم قاطعانه ای میان طرفین نشده. اگرچه که به ادعای نیویورک تایمز، این ملاقات، نتیجه مثبتی در پی داشت.
از زمان خروج دولت ترامپ از برجام، تا به امروز هیچ مکالمه یا مذاکره مستقیمی میان ایران و آمریکا رخ نداده است. اخیراً هم عراقچی در X عنوان کرد که ایران هرگز میز مذاکره را ترک نکرده، اینکه ایران همچنان معتقد به مذاکره و گفت و گو است و اگر پای منافع ممکلت در میان باشد حتی با آمریکا هم مذاکره خواهد کرد.
تاکنون واکنش جدی و اثرگذاری از بازار ارز در این خصوص رخ نداده است اما باید دید که در بلند مدت بازار ارز تا چه میزان این موضوع را جدی می‌گیرد. طبیعتاً هرگونه کاهش تنش میان ایران و آمریکا می‌تواند منجر به واکنش های مثبت بازارهای مالی در داخل شود.
- شهباز شریف: به تلاش‌های صادقانه خود در زمینه کاهش تنش‌ها [میان ایران و آمریکا] ادامه می‌دهیم - ۱۴۰۵-۰۷-۱۹
- ادعای وزیر خزانه‌داری آمریکا: با پاکستان و ترکیه همکاری می‌کنیم تا همه مسیرهای زمینی ایران را قطع کنیم - ۱۴۰۵-۰۷-۱۹
- آمریکا مجوز انجام معاملات مرتبط با فروش، تحویل، تخلیه و واردات گازوئیل روسیه را تا آوریل ۲۰۲۷ صادر کرد - ۱۴۰۵-۰۷-۱۸
